規模
三莊漢(han)墓(mu)群(qun)是古(gu)泗(si)水國(guo)的(de)(de)重要遺址,位于(yu)江蘇省泗(si)陽縣三莊鄉東部的(de)(de)邢西支(zhi)渠與(yu)新邢碼(ma)河之間。分(fen)布于(yu)東西2500米,南(nan)北(bei)7500米的(de)(de)范圍內,計40余(yu)座。古(gu)墓(mu)坐落(luo)有序,并處南(nan)北(bei)同一(yi)軸線,具(ju)有一(yi)定的(de)(de)規律性(xing)。其規模不一(yi),高低起(qi)伏,逶迤連綿。
凌城遺址
距泗(si)水(shui)國(guo)王陵墓(mu)區南(nan)端5000米為漢代城址(zhi)——凌城遺(yi)址(zhi)。民國(guo)十(shi)三年(nian)(nian)(1924年(nian)(nian))編寫的《泗(si)陽(yang)縣志(zhi)》對(dui)這(zhe)里的記載是,“城方里許,舊有(you)(you)高阜可(ke)辨(bian)”,城址(zhi)“土內多磚石圓瓦、金(jin)碧(bi)色(se),人珍(zhen)藏之”,2002年(nian)(nian)11月,南(nan)京(jing)博物館考古隊對(dui)三莊鄉陳(chen)墩進行考古發掘(jue),到目前為止,已出土600多件(jian)文件(jian),有(you)(you)玉器(qi)、漆器(qi)、金(jin)器(qi)、陶器(qi)、木(mu)俑等(deng)等(deng),在外(wai)藏槨原(yuan)木(mu)上(shang)的“泗(si)水(shui)王冢(zhong)”四個字(zi)初步斷定大青墩漢墓(mu)為王墓(mu)。
泗(si)陽(yang)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)多,尤其(qi)(qi)三莊漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)成(cheng)群(qun),傳說(shuo)有(you)(you)(you)“七七四(si)十(shi)(shi)九墩(dun)”,查實(shi)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)47處(chu)。分(fen)(fen)布(bu)在橡樹、三李、夫廟等(deng)(deng)(deng)村(cun),南(nan)北長(chang)十(shi)(shi)數里,東(dong)面寬六七里,它們(men)(men)成(cheng)5組分(fen)(fen)布(bu),均(jun)以(yi)大(da)(da)(da)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)中(zhong)心,大(da)(da)(da)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)占地(di)(di)(di)面積(ji)在5000平(ping)方米(mi)(mi)(mi)以(yi)上(shang),上(shang)世(shi)紀六十(shi)(shi)年(nian)(nian)代(dai),田野考(kao)(kao)古(gu)調查,初(chu)步認為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)這(zhe)些(xie)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)群(qun)大(da)(da)(da)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)應為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)陵(ling)(ling),周圍的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)土(tu)(tu)(tu)墩(dun)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)貴(gui)族(zu)和官員(yuan)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)陪葬(zang)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu),組成(cheng)面積(ji)大(da)(da)(da)、數量多的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)陵(ling)(ling)區(qu)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)群(qun)。這(zhe)些(xie)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)均(jun)有(you)(you)(you)規(gui)律地(di)(di)(di)分(fen)(fen)布(bu)在一(yi)條(tiao)南(nan)北向的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)軸(zhou)線上(shang),其(qi)(qi)南(nan)端連接泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)首邑遺(yi)址——城(cheng)遺(yi)址。 據(ju)《史記》、《漢(han)(han)(han)(han)書》、《資(zi)治(zhi)通鑒》等(deng)(deng)(deng)文(wen)(wen)(wen)獻記載,西(xi)(xi)漢(han)(han)(han)(han)中(zhong)期的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)元(yuan)(yuan)鼎(ding)四(si)年(nian)(nian)(公(gong)元(yuan)(yuan)前(qian)113年(nian)(nian)),漢(han)(han)(han)(han)武帝封(feng)(feng)常山憲(xian)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)劉(liu)舜的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)小(xiao)兒子劉(liu)商為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang),統凌(ling)、泗(si)陽(yang)、于三縣(xian),凌(ling)城(cheng)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)首邑,轄(xia)二萬(wan)五千(qian)(qian)二十(shi)(shi)五戶、十(shi)(shi)一(yi)萬(wan)九千(qian)(qian)多人(ren)。劉(liu)商在王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)位(wei)15年(nian)(nian),他死后(hou)(hou),其(qi)(qi)子劉(liu)安世(shi)繼位(wei),在位(wei)僅一(yi)年(nian)(nian)就死了(le)(le)。因劉(liu)安世(shi)無(wu)后(hou)(hou),劉(liu)商的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)另(ling)一(yi)個兒子劉(liu)賀繼位(wei),劉(liu)賀在位(wei)20年(nian)(nian),死后(hou)(hou)由(you)(you)其(qi)(qi)子劉(liu)綜襲封(feng)(feng)。劉(liu)綜以(yi)后(hou)(hou),又(you)傳兩代(dai)劉(liu)駿、劉(liu)靖。公(gong)元(yuan)(yuan)9年(nian)(nian),王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)莽篡位(wei),泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)最后(hou)(hou)一(yi)代(dai)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)劉(liu)靖被廢(fei)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)公(gong),第(di)(di)二年(nian)(nian)廢(fei)泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)。從劉(liu)商到劉(liu)靖,相繼傳五代(dai)六王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang),歷(li)時(shi)123年(nian)(nian)。 漢(han)(han)(han)(han)代(dai)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo),面積(ji)相當于現在的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)江(jiang)蘇(su)省(sheng)泗(si)陽(yang)縣(xian)及周邊地(di)(di)(di)區(qu)。其(qi)(qi)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)界南(nan)臨淮(huai)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)、洪澤湖,東(dong)南(nan)到今淮(huai)安市區(qu),西(xi)(xi)北接近(jin)今宿遷市區(qu)。古(gu)凌(ling)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)橫貫(guan)其(qi)(qi)境(jing)(jing),東(dong)流入淮(huai)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(今淮(huai)河),匯(hui)入大(da)(da)(da)海。當時(shi)泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)土(tu)(tu)(tu)地(di)(di)(di)肥沃,人(ren)口密集,農業發達。 西(xi)(xi)漢(han)(han)(han)(han)時(shi)期,江(jiang)蘇(su)地(di)(di)(di)區(qu)有(you)(you)(you)幾個分(fen)(fen)封(feng)(feng)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)劉(liu)氏同姓王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo),除泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)外(wai),還(huan)有(you)(you)(you)徐(xu)(xu)州地(di)(di)(di)區(qu)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)楚(chu)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo),揚(yang)(yang)州地(di)(di)(di)區(qu)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)吳國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)、江(jiang)都國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)、廣陵(ling)(ling)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)等(deng)(deng)(deng)。建國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)以(yi)來(lai),南(nan)京(jing)博(bo)(bo)物(wu)(wu)(wu)(wu)院、華東(dong)文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)工作隊及各市縣(xian)文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)考(kao)(kao)古(gu)專(zhuan)家對江(jiang)蘇(su)境(jing)(jing)內(nei)(nei)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)進(jin)行了(le)(le)全(quan)面調查,并發掘(jue)了(le)(le)包括徐(xu)(xu)州獅子山楚(chu)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)陵(ling)(ling)、揚(yang)(yang)州高(gao)郵神居(ju)山廣陵(ling)(ling)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)、邗江(jiang)縣(xian)甘泉二號漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)等(deng)(deng)(deng)在內(nei)(nei)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)大(da)(da)(da)量漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu),取(qu)得了(le)(le)一(yi)系列重(zhong)要成(cheng)果,基本弄清了(le)(le)楚(chu)和廣陵(ling)(ling)等(deng)(deng)(deng)封(feng)(feng)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)型(xing)制、喪葬(zang)禮俗(su)、文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)內(nei)(nei)涵及文(wen)(wen)(wen)化面貌。但(dan)對泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo),因文(wen)(wen)(wen)獻記載簡略,且此(ci)前(qian)末對其(qi)(qi)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)葬(zang)和遺(yi)址進(jin)行考(kao)(kao)古(gu)發掘(jue),而知之(zhi)甚少。 1998年(nian)(nian)3月經(jing)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)家文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)局批(pi)準。南(nan)京(jing)博(bo)(bo)物(wu)(wu)(wu)(wu)院考(kao)(kao)古(gu)研究(jiu)所,在王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)李村(cun)面小(xiao)墩(dun)進(jin)行搶救性發掘(jue),曾發掘(jue)出(chu)(chu)金(jin)縷玉衣。2002年(nian)(nian)11月,經(jing)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)家文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)局批(pi)準,由(you)(you)南(nan)京(jing)博(bo)(bo)物(wu)(wu)(wu)(wu)院再次發掘(jue),出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu)了(le)(le)漆(qi)木(mu)(mu)器(qi)(qi)、銅器(qi)(qi)、鐵(tie)器(qi)(qi)、陶器(qi)(qi)、玉器(qi)(qi)等(deng)(deng)(deng)文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)660多件(jian)(jian)(jian),這(zhe)些(xie)和陳墩(dun)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)100件(jian)(jian)(jian)文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu),為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)研究(jiu)泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo),研究(jiu)漢(han)(han)(han)(han)代(dai)文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)和精神文(wen)(wen)(wen)化提供了(le)(le)極為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)珍貴(gui)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)第(di)(di)一(yi)手(shou)資(zi)料(liao)。陳墩(dun)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)100件(jian)(jian)(jian)(組)文(wen)(wen)(wen)件(jian)(jian)(jian),其(qi)(qi)中(zhong)包括青(qing)銅器(qi)(qi)、陶器(qi)(qi)、漆(qi)器(qi)(qi)、玉器(qi)(qi)、錢幣等(deng)(deng)(deng),值得注意的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)是邊箱中(zhong)出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)一(yi)架長(chang)1.2米(mi)(mi)(mi),寬近(jin)0.5米(mi)(mi)(mi)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)古(gu)瑟(se),其(qi)(qi)表面為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)黑漆(qi)裝飾(shi),有(you)(you)(you)四(si)個瑞,有(you)(you)(you)若干(gan)個弦孔(kong)。由(you)(you)于古(gu)瑟(se)是以(yi)松(song)軟(ruan)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)木(mu)(mu)料(liao)制作而成(cheng)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de),因此(ci),漢(han)(han)(han)(han)代(dai)古(gu)瑟(se)保存(cun)至(zhi)今的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)極為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)罕見,所以(yi)這(zhe)架古(gu)瑟(se)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu),填補了(le)(le)考(kao)(kao)古(gu)史上(shang)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)一(yi)個空白。而大(da)(da)(da)青(qing)墩(dun)以(yi)漆(qi)木(mu)(mu)器(qi)(qi)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)大(da)(da)(da)宗,共有(you)(you)(you)549件(jian)(jian)(jian),約占出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu)文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)總數的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)83%。該墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)大(da)(da)(da)型(xing)木(mu)(mu)槨(guo)(guo)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu),陪葬(zang)坑(keng)也以(yi)大(da)(da)(da)木(mu)(mu)構筑,外(wai)藏(zang)槨(guo)(guo)里出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu)了(le)(le)大(da)(da)(da)型(xing)木(mu)(mu)質(zhi)建筑模(mo)型(xing),出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu)文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)中(zhong)漆(qi)木(mu)(mu)器(qi)(qi)占80%以(yi)上(shang),這(zhe)些(xie)構成(cheng)了(le)(le)此(ci)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)陵(ling)(ling)"以(yi)木(mu)(mu)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)主"的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)重(zhong)要特色。其(qi)(qi)中(zhong)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)一(yi)件(jian)(jian)(jian)鎏銀錯金(jin)銅駑(nu)機(ji),更被考(kao)(kao)古(gu)界專(zhuan)家們(men)(men)稱(cheng)譽(yu)為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)“西(xi)(xi)漢(han)(han)(han)(han)第(di)(di)一(yi)弩機(ji)”確定王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)陵(ling)(ling)身份的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)是大(da)(da)(da)青(qing)墩(dun)漢(han)(han)(han)(han)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)發掘(jue),它是大(da)(da)(da)型(xing)土(tu)(tu)(tu)坑(keng)木(mu)(mu)槨(guo)(guo)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)。 墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)室由(you)(you)主墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)室和正南(nan)外(wai)藏(zang)槨(guo)(guo)、東(dong)外(wai)藏(zang)槨(guo)(guo)、西(xi)(xi)外(wai)藏(zang)槨(guo)(guo)及 主墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)室和正南(nan)外(wai)藏(zang)槨(guo)(guo)之(zhi)間的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)夾(jia)層(ceng)(ceng)組成(cheng),墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)道西(xi)(xi)側有(you)(you)(you)一(yi)上(shang)下(xia)兩層(ceng)(ceng)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)(de)大(da)(da)(da)型(xing)陪葬(zang)坑(keng)。封(feng)(feng)土(tu)(tu)(tu)高(gao)約8.5米(mi)(mi)(mi),底徑約長(chang)90米(mi)(mi)(mi)。墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)室南(nan)北長(chang)9.60米(mi)(mi)(mi)、 寬8.80米(mi)(mi)(mi)、高(gao)2.70米(mi)(mi)(mi)。其(qi)(qi)中(zhong)主墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)室長(chang)5.70米(mi)(mi)(mi)、寬4.40米(mi)(mi)(mi)、 高(gao)1.70米(mi)(mi)(mi)。結合(he)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)葬(zang)型(xing)制和墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)中(zhong)出(chu)(chu)土(tu)(tu)(tu)文(wen)(wen)(wen)物(wu)(wu)(wu)(wu)、文(wen)(wen)(wen)字(槨(guo)(guo)板上(shang)刻(ke)有(you)(you)(you)“王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)宅”、“泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)冢”)等(deng)(deng)(deng)研究(jiu),此(ci)墓(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)(mu)無(wu)疑為(wei)(wei)(wei)(wei)(wei)漢(han)(han)(han)(han)代(dai)泗(si)水(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)(shui)國(guo)(guo)(guo)(guo)(guo)王(wang)(wang)(wang)(wang)(wang)陵(ling)(ling)。